Rovereto, zaterdag 21 november 2026 · Jaargang XIII, nr. 325 Blok 976951
nl
Bitcoin Valley
InhoudSluiten

Berichten uit het dal waar je met bitcoin betaalt.

Leren · Voor wie programmeert

Inloggen zonder wachtwoord

Van 2014 tot nu, drie manieren om je door een site te laten herkennen door te ondertekenen in plaats van te typen: BitID, LNURL-auth en de passkeys. Wat ze ondertekenen, waar de sleutel zit, en waartegen ze niet beschermen.

Een wachtwoord is een gedeeld geheim: jij kent het en, in een of andere vorm, kent de site het ook. Als de site zijn archief kwijtraakt, of als je het op een valse pagina schrijft, wordt het geheim van iemand anders.

Met een handtekening bewaart de site alleen je publieke sleutel. Bij elke aanmelding stuurt hij je een willekeurig getal, de uitdaging, en jij ondertekent die met de privésleutel, die je apparaat niet verlaat. Het archief van de site stelen heeft geen zin: er staan alleen publieke sleutels in, en een handtekening geldt voor één uitdaging.

Wie Bitcoin gebruikt, heeft al een sleutel die ondertekent in zijn zak. Het idee om hem ook te gebruiken om op sites in te loggen, kwam al vroeg.

2014: BitID

Op 31 maart 2014 verschijnt op GitHub de eerste beschrijving van BitID, Bitcoin Authentication Open Protocol, geschreven door Eric Larchevêque.1 De site toont een QR met een adres zoals dit:

bitid://www.sito.com/callback?x=7deba363a7162b58

x is de nonce, het getal dat maar één keer geldt. De wallet ondertekent het hele adres met de sleutel van een bitcoinadres, in het formaat van de ondertekende berichten van Bitcoin, en stuurt de site het adres en de handtekening. De site controleert de handtekening: vanaf dat moment ben jij dat adres.

In de ontwikkelaarscursus van 2018 was BitID een van de notebooks met materiaal: de nonce genereren, ondertekenen met een testnetadres, verifiëren. De nonce hierboven komt daaruit.2 Maar het protocol lag al stil. Het ontwerp is «pre-draft» gebleven en nooit een BIP geworden. Om voor elke site een andere sleutel te hebben, verwijst het ontwerp naar een standaard van SatoshiLabs, SLIP-13: een wallet die die niet volgde, gebruikte overal hetzelfde adres, en twee sites konden begrijpen dat ze dezelfde gebruiker hadden. De ondertekende berichten van Bitcoin bestaan bovendien echt alleen voor de oudste adressoort, die met een 1 begint. De repository ligt stil sinds februari 2016.

2019: LNURL-auth

LNURL ontstaat begin 2019 bij Anton Kumaigorodski, de auteur van Simple Bitcoin Wallet: een manier om in een QR alles te zetten wat een Lightning-wallet nodig heeft om met een dienst te praten, om op te nemen, te betalen, een kanaal te openen, en ook om in te loggen.3

Voor het inloggen toont de site een LNURL met daarin tag=login, een uitdaging k1 van 32 willekeurige bytes en, als hij wil, de actie: registreren, inloggen, een account koppelen. De wallet toont de naam van de site en vraagt bevestiging; daarna ondertekent hij k1 met secp256k1, de kromme van Bitcoin, en roept de site aan met de handtekening en de publieke sleutel. De site moet elke uitdaging maar één keer accepteren.4

Het verschil met BitID zit in de sleutel. De wallet gebruikt geen adres: uit zijn seed leidt hij voor elke site een eigen sleutel af. Eerst een dienstsleutel, in het pad m/138'/0; daarmee berekent hij de HMAC-SHA256 van de naam van de site; de eerste 16 bytes worden vier getallen, en de vier getallen het pad van de sleutel van de site.5 Twee sites zien twee sleutels zonder iets gemeen, en geen van beide kan weten dat er dezelfde persoon achter zit. Wie inlogt, geeft geen e-mail, geen naam en geen wachtwoord.

Voor het experiment is JavaScript nodig.

De naam die telt is de volledige: auth.site.com en login.site.com geven twee sleutels, dus twee accounts. De specificatie waarschuwt de diensten om één subdomein te kiezen en dat niet meer te veranderen.4 De identiteit is bovendien gebonden aan de seed van de wallet: als je de seed kwijtraakt, raak je het account kwijt. En van wallet veranderen is niet altijd genoeg om haar mee te nemen: wallets hebben seeds in verschillende formaten, en de specificatie zelf geeft toe dat overdraagbaarheid in de praktijk niet lukt. Voor wallets die de seed niet zo kunnen gebruiken, is er een tweede recept, LUD-13.

2022: de passkeys

Op 4 maart 2019 keurt het W3C WebAuthn goed, de standaard waarmee de browser een authenticator vraagt sleutels voor sites aan te maken en te gebruiken.6 Een paar jaar gebruiken vooral hardwaresleuteltjes hem. Op 5 mei 2022 kondigen Apple, Google en Microsoft aan dat ze die sleutels in hun systemen gaan brengen, gesynchroniseerd tussen de apparaten. Het persbericht merkt op dat sommigen ze al passkeys noemen, en de naam blijft.7

Het schema is hetzelfde: een sleutelpaar voor elke site, een uitdaging, een handtekening. Twee dingen veranderen. De privésleutel zit in de telefoon of de computer, vaak in een speciale chip, en wordt ontgrendeld met de vingerafdruk, het gezicht of de pincode. En vooral: de handtekening wordt gevraagd door de browser, niet door de pagina: de browser zet in de ondertekende gegevens het echte adres van de pagina die om de aanmelding vraagt. Op een valse site gaat de passkey van de echte site niet eens af.

De doorgestuurde QR

Op één punt zijn de drie methoden niet gelijk: de doorgestuurde QR, die OWASP QRLJacking noemt. Hij werkt bij elke aanmelding die je doet door een QR te scannen:8

  1. De aanvaller opent de aanmeldpagina van de echte site en neemt zijn QR, met zijn uitdaging.
  2. Hij zet hem op een pagina van hemzelf, met een voorwendsel: «scan om je prijs op te halen».
  3. Het slachtoffer scant. De wallet toont de naam van de echte site, want de QR is echt, en het slachtoffer bevestigt.
  4. De site krijgt een geldige handtekening en laat de sessie binnen die om die QR had gevraagd: die van de aanvaller.

BitID en LNURL-auth kunnen het niet merken: de wallet ziet de QR, niet wie hem heeft laten zien. Met een passkey op hetzelfde apparaat bestaat het probleem niet, want de handtekening draagt het adres van de pagina. En als de passkey op de telefoon zit en je op de computer inlogt, vraagt het protocol de twee om met Bluetooth te bewijzen dat ze dichtbij zijn. De specificatie legt het precies met dit geval uit: zonder het bewijs van nabijheid zou een site een QR kunnen tonen en je overhalen hem te scannen.9

Vergeleken

BitID LNURL-auth Passkey
Waar de sleutel zit in de bitcoinwallet in de seed van de Lightning-wallet in het apparaat, of in de wachtwoordmanager die hem synchroniseert
Een sleutel voor elke site alleen als de wallet SLIP-13 volgt ja, afgeleid uit de naam van de site ja, gemaakt voor die site
De doorgestuurde QR komt door komt door tegengehouden: de browser ondertekent ook het adres van de pagina
Als je het apparaat kwijtraakt je hebt de seed nodig je hebt de seed nodig je hebt de synchronisatie nodig, of een andere manier om in te loggen
Van wie je afhangt van de wallet van de wallet, en van zijn manier om sleutels af te leiden van Apple, Google, Microsoft of van je wachtwoordmanager
Wat de site van je weet een bitcoinadres een publieke sleutel een publieke sleutel, en meestal het e-mailadres dat je hem hebt gegeven

Wat bitmentor biedt

bitmentor, het vrije programma voor de gemeenschappen die bitcoin in de winkels accepteren, gebruikt elk van deze methoden waar het het best past. Hier staat wat het programma in versie 0.3.0 kan, niet hoe een bepaalde site het gebruikt: elke gemeenschap kiest wat ze aanzet.10

  • De eigenaars van de winkels loggen in met LNURL-auth, of met een link die per e-mail komt. Een account dat met de e-mail is geopend, kan tot vijf wallets koppelen. Voor wie met de wallet inlogt, is zijn sleutel het account: geen wachtwoord om te onthouden.
  • Het team van een site die nog in aanbouw is logt, als de gemeenschap de functie aanzet, in met een uitnodiging die je accepteert door met de wallet te ondertekenen. De handtekening geeft de browser een pas van een week om de site te zien, en niets anders: geen winkel, geen rechten in het beheerpaneel. Met dezelfde sleutel openen de vrijwilligers, als de gemeenschap dat wil, een werkomgeving die voor de telefoon is gemaakt.
  • Het beheerpaneel vraagt altijd het wachtwoord en, als tweede factor, een passkey, een code uit een authenticatie-app (TOTP) of allebei. De gemeenschap kan de tweede factor verplicht stellen, en kan alleen passkeys accepteren: een code kun je aan een valse pagina dicteren, een passkey niet.
  • Voor proeven met een paar vrienden is er een niveau «hobby»: wie beheert zonder tweede factor, kan met de eigen wallet in plaats van het wachtwoord het paneel in, maar alleen vanuit een browser waarin hij al met het wachtwoord is ingelogd, zodat een naar een andere browser doorgestuurde QR niets opent. Als de tweede factor verplicht is, opent de wallet het paneel nooit.

En de doorgestuurde QR, voor de eigenaars? De documentatie noemt hem openlijk onder de beperkingen van het programma. Wie een eigenaar overhaalt een code te scannen die op het scherm van iemand anders staat, laat die andere browser binnen in zijn plaats. De code duurt vijf minuten. Wie zo is binnengekomen, kan het Lightning-adres van de winkel één keer per zeven dagen veranderen, en niet stiekem: de eigenaar krijgt een waarschuwing per e-mail en in de chats van de winkel, en de telefoon van de kassa stopt tot hij het nieuwe adres bevestigt.11 De praktische regel blijft één: een toegangscode scan je alleen op het apparaat waarop je inlogt.

Welke gebruik je

Voor een dienst die is bedoeld voor wie al een Lightning-wallet heeft, is LNURL-auth handig en respecteert het de privacy meer dan de andere twee: geen e-mail, geen gegevens, een andere sleutel voor elke site. Het is goed om te reageren, te stemmen, in een afgeschermd gebied in te loggen. Voor een paneel dat geld verplaatst of de zaken van anderen verandert, is het alleen niet genoeg: je hebt een passkey of een tweede factor nodig, en een aparte bevestiging voor elke handeling die niet ongedaan kan worden gemaakt.

BitID is vandaag geschiedenis, maar blijft de eenvoudigste manier om de andere twee te begrijpen: een uitdaging, een handtekening, een publieke sleutel in plaats van het wachtwoord.

Om te oefenen met handtekeningen, hashes en sleutels is er Gesloten envelop; voor het bericht verstopt in de spaties, Steganografie.

Gesloten envelop Alle lessen


  1. bitid/bitid, de README en het ontwerp BIP_draft.md («Status: Pre-draft»), gelezen op 20 november 2026. De eerste commit van de repository is van 31 maart 2014, de laatste van 8 februari 2016. ↩

  2. Cursus bcademy, notebook «bitid» van het materiaal, november 2018; archief van inbitcoin. Het notebook gebruikte de bibliotheken pybitid en python-bitcoinlib. ↩

  3. lnurl/luds, de repository van de specificaties, aangemaakt op 6 januari 2019; in 2021 zijn de regels verdeeld over genummerde documenten, de LUD's. Gelezen op 20 november 2026. ↩

  4. LUD-04, van Anton Kumaigorodski: de paragrafen over de keuze van het subdomein en over de afleiding van linkingKey. Gelezen op 20 november 2026. ↩↩

  5. LUD-05, van Anton Kumaigorodski, met de testvector die het experiment reproduceert. Gelezen op 20 november 2026. ↩

  6. Web Authentication, Level 1, W3C Recommendation van 4 maart 2019. ↩

  7. FIDO Alliance, persbericht van 5 mei 2022: de FIDO-credentials «referred to by some as a "passkey"». ↩

  8. OWASP, QRLJacking, gelezen op 20 november 2026. ↩

  9. FIDO Alliance, Client to Authenticator Protocol 2.2, het hybrid-transport. ↩

  10. bitmentor 0.3.0, de lijst van functies, de toegang van het team en staf en winkels, gelezen op 20 november 2026. ↩

  11. bitmentor 0.3.0, Limitations, het punt over het inloggen met de wallet. ↩