Rovereto, donderdag 19 november 2026 · Jaargang XIII, nr. 323
nl
Bitcoin Valley
InhoudSluiten

Berichten uit het dal waar je met bitcoin betaalt.

Verhalen van Cryptologia Orgonica · 2019

De ondraaglijke onveranderlijkheid van de tulpen

Dit verhaal verschijnt op 28 januari 2019 op de site van inbitcoin, in een rubriek waarvan in het archief alleen deze aflevering over is. De markt was een jaar eerder ingestort en in de kranten kwamen de tulpen weer terug: dit is het antwoord, met een glimlach. In 2026 herschreven zodat het vlotter leest: het verhaal is hetzelfde.

Dit is het verhaal van de absurdste zeepbel aller tijden: in de zeventiende eeuw steeg in Holland de prijs van tulpenbollen zo hoog dat je voor de waarde van één enkele bol een prachtig grachtenpand in Amsterdam kon kopen; het werd de tulpenkoorts genoemd. Toen stortte de markt in en kreeg je 10 bollen voor 2 dollar, de mensen verloren alles. Maar wie herinnert zich dat nog?

“En wie herinnert zich dat nog?” Het is een zin uit een film, en wie hem zich herinnert, herinnert zich hem verkeerd: zo is het niet helemaal gegaan.

Is Bitcoin net als de tulpenzeepbel? En als het nu eens de tulpen waren die net als Bitcoin zijn?

Stel je een wereld voor die precies is zoals de onze, maar waar tulpen geld zijn.

Tulpen zijn, zoals iedereen weet, een bijzondere bloem: sinds mensenheugenis worden ze over de hele wereld geruild tegen goederen en diensten.

Beperkt aantal

In 2019 zijn er precies 17.485.425 tulpen in omloop. Hun aantal groeit beetje bij beetje, met een zorgvuldige selectie, tot het maximum van 21 miljoen, in 2140.

Helaas werkt de natuur niet voor 100% mee met de regels die de mens heeft vastgesteld. Af en toe laat ze ook wilde tulpen groeien, niet geregistreerd en volkomen illegaal.

Zo kwam het dat de mensen, om trouw te blijven aan hun tulip-based economische systeem, een hoger toezichtsorgaan instelden: de Tulip Police. Haar taak was elke ontluikende tulp in toom te houden die het wereldwijde aantal tulpen probeerde te ontwrichten. Een zware en meedogenloze onderneming!!

De Tulip Police (TP) telde een ongelooflijk aantal medewerkers. Denk maar dat er voor het bewaken van de 12 tulpentuinen van een oosterse vorst een staf van 1000 Tulip Officers nodig was. Voor elke nieuwe tulp ter wereld moest een agent van de TP hem zoeken, vinden en uitroeien. Een werk dat deze bijzondere mannen slaap noch rust gunde!!

Onveranderlijk

De lezer zal zich afvragen: en de onveranderlijkheid van de tulp, hoe werd die in stand gehouden?

Tja, nog zo'n bewerkelijke kwestie!

Van de tulpen werd niet alleen het wereldwijde aantal gecontroleerd: ook de eigenschappen van elke tulp werden in de loop van de tijd geregistreerd. Een tulp is bederfelijk, onderhevig aan de jaren en aan weer en wind. Daarom werd hij elke minuut gevolgd, een voor een, zodat zijn “onveranderlijkheid” bewaard bleef!

Elke tulp had een persoonlijke kaart, voortdurend bijgewerkt door de notarissen van de hele wereld, met al, en ik zeg “al!”, zijn kenmerken. Als een tulp begon te verwelken, zocht men er een die bijna identiek was (vaak een kloon), die zijn plaats innam op het moment van zijn overlijden.

Elke poging tot fraude was strafbaar. In de gevangenis belandden echter maar weinigen: bijna de hele bevolking werkte als notaris of als agent van de TP.

Op afstand over te dragen

Bitcoin kun je op afstand overdragen. En tulpen? Hoe werkte de wereldhandel?

Welnu: als het in toom houden van het aantal tulpen en hun eigenschappen al een hele onderneming was, dan was ze ruilen nog lastiger! Voor elke geruilde tulp moest je een lange, omslachtige en dure procedure volgen, samen met een notaris en een agent van de TP.

Stel dat Linda, uit Rome, 1,42 tulpen wil versturen naar Giacomo, in Milaan. Haar wacht een vermoeiende bureaucratische weg: ze moet een notaris en een agent van de TP vinden die die dag beschikbaar zijn, en ze moet een flinke vergoeding opzij hebben gelegd om de dienst te betalen.

We zijn er klaar voor. Linda roept notaris en agent bij haar thuis en legt uit wat ze wil doen. De notaris maakt zich op om een contract van het type commodity tulips future af te handelen:

“Welnu: vandaag verbind je je er bij ons toe 1 fysieke tulp te verzenden. De resterende 0,42 ‘zetten we op papier’. Ik leg het uit. De tweede tulp wil je in twee delen splitsen, 0,42 + 0,58. De 0,42 gaat in eigendom over op Giacomo met het contract dat we je vragen te ondertekenen, in aanwezigheid van minstens 2 getuigen: in dit geval de agent en ikzelf.

Het origineel van het contract registreren we en bewaren we in onze archieven, in een eeuwigdurende, gekristalliseerde vitrine, vrij in te zien voor de gemeenschap. Een kopie blijft bij jou en een gaat naar Giacomo.

De tweede tulp blijft fysiek in je pot staan. Over de 0,42 kun je echter niet meer beschikken: notarieel is vastgelegd dat dat specifieke deel van Giacomo is.”

En zo beginnen notaris en agent de eigenschappen van de tulpen te certificeren: de tint van de bloembladen, de leeftijd, de lengte, het aantal bloembladen en parasieten, eventuele beschadigingen, enzovoort.

Als alle gegevens zijn vastgelegd, overlegt de notaris met de agent van de TP en beginnen ze samen naar Milaan te bellen. Daar moet 1 tulp beschikbaar zijn die zoveel mogelijk lijkt op de tulp die verplaatst moet worden. Meestal vind je die in de geheime tulpenreserves, bewaakt door militairen en niet beschikbaar op de vrije markt.

Op dat moment wordt de tulp van Linda uit de pot gerukt en vernietigd. In zijn plaats bestaat nu een tulp in Milaan, naar Giacomo “verzonden” samen met het ondertekende contract, ter waarde van 0,42 tulpen + btw. Wat een gedoe!

Een hand rukt een gele tulp uit de pot terwijl een zeventiende-eeuwse notaris het contract afstempelt
De uitgerukte tulp, de notaris die stempelt.
1,42 tulpen versturen, in vijf stappen
Stap Met tulpen Met Bitcoin
1 Een notaris en een agent van de Tulip Police die die dag beschikbaar zijn Je telefoon
2 Contract van het type commodity tulips future: 0,42 “op papier” Een output van 0,42
3 Telefoontjes naar Milaan om een identieke tulp te vinden Het netwerk laat het iedereen binnen een paar seconden weten
4 De tulp van Linda wordt uitgerukt en vernietigd Er wordt niets vernietigd
5 0,42 tulpen plus btw, als het dossier rond is 0,42 bitcoin, met de transactiekosten van het netwerk

In deze korte tekst hebben we ons voorgesteld enkele eigenschappen van Bitcoin op tulpen over te brengen. Voor andere, zoals de programmeerbaarheid of het notarieel vastleggen, zou de fantasie bijna onmogelijk ver moeten gaan: we nodigen de dapperste lezers uit zich eraan te wagen en ons hun verhalen te sturen.

De aanleiding zijn dit keer een paar bekende en onjuiste vergelijkingen die we al jaren in de kranten lezen. Andere min of meer fantastische verhalen zullen verschijnen in deze nieuwe rubriek, die we hier openen: De verhalen van Cryptologia Orgonica. Tot de volgende keer!

Het slot, geschreven in 2026

Het echte verhaal van de tulpen is kleiner dan de legende. De Hollandse tulpenmanie duurt één winter, van 1636 op 1637, en dooft begin februari uit, als de kopers verdwijnen. De grachtenpanden in ruil voor één bol, de faillissementen die elkaar opvolgen en het land in puin komen vooral uit de moraliserende pamfletten uit die tijd en van Charles Mackay, die ze in 1841 overneemt. In de Nederlandse archieven heeft Anne Goldgar geen enkel faillissement door tulpen gevonden.1

Bitcoin is iets anders: een digitaal grootboek dat niemand in zijn eentje beheerst, al zeventien jaar in bedrijf. De koers gaat op en neer, soms flink. Maar zijn gemiddelde koers over de laatste vijf jaar, die de pieken en dalen gladstrijkt, is praktisch nooit gedaald sinds die berekend kan worden: in augustus 2015 was het ongeveer 200 dollar, nu is het ongeveer 59.000.2

Een zeepbel duurt één seizoen. Bitcoin is een pad dat omhoog gaat.

Van het verhaal naar de kassa: waar je in bitcoin kunt betalen Alle lessen


  1. Anne Goldgar, Tulipmania: Money, Honor, and Knowledge in the Dutch Golden Age, University of Chicago Press, 2007; de recensie in Reviews in History en de samenvatting van History.com. ↩

  2. Onze berekening van 11 november 2026 op basis van de gemiddelde dagkoers in dollars die blockchain.com publiceert, vanaf 18 augustus 2010: voor elke dag het gemiddelde van de vijf voorafgaande jaren. De eerste waarde is van 17 augustus 2015, en sindsdien is het gemiddelde praktisch nooit gedaald. ↩