Rovereto, donderdag 19 november 2026 · Jaargang XIII, nr. 323
nl
Bitcoin Valley
InhoudSluiten

Berichten uit het dal waar je met bitcoin betaalt.

De tijdmachine

De bergen zijn de betalingen, maand na maand.

Voor de naamnovember 2014

“Ja, ja, gaaf”De Oro Stube, zoals Amadori het vertelt

Het feit van de maand

De pizzeria in Povo

Een onderzoeker vraagt de Oro Stube, vlak bij het onderzoekscentrum, of ze bitcoin wil accepteren. Hij vraagt het half voor de grap. De eerste betalingen zijn van deze maand.

In de kroniek → Amadori, interviews en getuigenis

Het register begint op 25 juli 2015: hier staan de koers en de feiten.

betalingen
–
actieve rekeningen
–
een bitcoin
€ 293
sats, een koffie
410.245

Drie maanden met stem

De barman

0:21

“Maar wat gebeurde er op een gegeven moment? Een barman in Rovereto, ergens in het verre jaar 2000-nogwat, toen bitcoin 2000 euro bereikte, dus je kunt nagaan wanneer het was door naar de markt te kijken, besloot om het te vieren zelfs 25% korting te geven op alles wat in bitcoin werd betaald.”

Marco Amadori, Met Paolo Coletti, comproeuro, 2025, min. 0:59. In het Italiaans gezegd. Onze vertaling, zin voor zin.

Een bestaand gebied

0:14

“Bitcoin Valley is een gebied, het is een bestaand gebied in Noord-Italië, vooral in Trentino. Het is de plek met de grootste dichtheid aan zaken die Bitcoin accepteren per inwoner.”

Terraforming Bitcoin 2019, kanaal Bitcoin Valley, 2018, min. 0:04. In het Italiaans gezegd. Onze vertaling, zin voor zin.

De spiegel

0:10

“We hadden waarschijnlijk 10% kunnen verdienen, misschien meer, door ook andere troep te verhandelen. Maar ik had mezelf 's ochtends niet in de spiegel kunnen aankijken.”

Marco Amadori, De toespraak van Padua, 2025, min. 45:52. In het Italiaans gezegd. Onze vertaling, zin voor zin.
Zo lees je het

Elk punt van de bergkam is een maand: vooraan de betalingen aan de kassa, in vierkantswortel, met Lightning in geel; achteraan, licht en met een eigen schaal, de actieve rekeningen. De rode puntjes zijn de feiten uit de kroniek. De zon is de koers van bitcoin, maandgemiddelde in euro op een logaritmische schaal. De koffie kost € 1,20, tegen die gemiddelde koers.

Het register begint op 25 juli 2015 en ziet alleen de klanten van ons systeem: wie het zelf heeft geregeld, staat hier niet in, en ook niet de eerste betalingen van 2014 en de eerste met Lightning. Koersen: maandgemiddelden van blockchain.info en wisselkoersen van de ECB. Het werkt ook met de pijltjestoetsen; page up en page down springen een jaar. De hele kroniek, met de voetnoten, is de tekst waar alles uit voortkomt.

Alle feiten, op volgorde
WanneerWatBetalingenEen bitcoinEen koffie
november 2014De pizzeria in Povo. Een onderzoeker vraagt de Oro Stube, vlak bij het onderzoekscentrum, of ze bitcoin wil accepteren. Hij vraagt het half voor de grap. De eerste betalingen zijn van deze maand.–€ 293410.245 sat
Eind 2014De eerste keer op televisie. Amadori is voor het eerst op televisie, bij Messora, op byoblu. Bitcoin is rond de 300 euro waard. Elf jaar later komen ze er terug.–€ 279430.115 sat
januari 2015Een biertje bij Mani al Cielo. Op 28 januari, in Rovereto, betaalt Marco Amadori Gianpaolo Rossi, de eigenaar, een biertje in bitcoin. Negen dagen eerder heeft L'Adige over hem geschreven.–€ 217553.514 sat
april 2015Loont het voor een hotel?. Confcommercio Trentino vraagt de winkeliers of het loont om ook een betaalsysteem op basis van bitcoin in te voeren.–€ 218549.473 sat
mei 2015De eerste commit. Op 1 mei begint de software voor de winkeliers, op de 3e wordt inbitcoin.it geregistreerd, op de 14e komt Beba, die er tien jaar aan zal werken. Een bedrijf is er nog niet.–€ 212566.327 sat
juli 2015Het register begint. De eerste betaling in het register draagt de datum 25 juli 2015. Vanaf hier zijn de bergen echte betalingen, maand na maand.28€ 253473.395 sat
november 2015De stripwinkel in Pordenone. In Torre, via Piave 26, beginnen een stripwinkel, een broodjeszaak en een uitgeverij betalingen in bitcoin te ontvangen. Binnen een week staan ze in drie lokale kranten.4€ 323372.073 sat
december 2015Italiaanse hoofdstad van bitcoin. De pers telt in Rovereto 18 adressen op minder dan 40.000 inwoners, tegen 32 in Milaan en 22 in Rome.1€ 388309.359 sat
mei 2016De reeks begint. Vanaf deze maand blijft geen enkele maand leeg: april 2020 niet, januari 2023 niet. De reeks komt op 126 maanden achter elkaar.3€ 405296.185 sat
juni 2016inbitcoin wordt opgericht. Achttien vennoten en een kantoor in Milaan. De anderen noemen hun startups blockchain: zij kiezen inbitcoin.8€ 567211.524 sat
juli 2016Een biertje met een QR-code. Trento Today vertelt over de Trentiner startup die diensten maakt voor de digitale munt: je koopt een biertje nog voordat je de zaak binnenstapt.12€ 598200.733 sat
september 2016Tim, Apple en bierhuis Forst. In Trente kun je betalen bij het Tim-centrum aan piazza Duomo, de Apple Premium Reseller en voor een lunch in bierhuis Forst. In Rovereto ook in de bar, tijdens het zaalvoetbal.35€ 538223.243 sat
oktober 2016Veertien deuren. De flyer van inbitcoin noemt veertien plekken waar je kunt betalen, zeven in Rovereto en zeven in Trente en omgeving. Zeven staan nog op de kaart.38€ 578207.504 sat
november 2016Het salaris aan de toonbank. De ontwikkelaars worden in bitcoin betaald en geven die uit met de wallet die ze zelf schrijven, die vanaf deze maand Altana heet, in de bar met het betaalsysteem dat ze zelf schrijven.46€ 669179.339 sat
december 2016De naam. Op 19 december verschijnt hij, in een vertaalbestand van de site, voor het eerst in een gedateerd document. “Bitcoin Valley” komt op 12 januari.39€ 776154.655 sat
Begin 2017Da Papi. Ivan, van pizzeria Da Papi, begint bitcoin te accepteren en houdt bijna alles wat hij ontvangt. Een bitcoin is iets minder dan 850 euro waard.42€ 858139.862 sat
februari 2017De motie ingediend. Op 28 februari dient raadslid Alessio Manica bij de Provincie voorstel nr. 542 in. Het wordt stuk nr. 174.78€ 993120.869 sat
maart 2017De rekening van Rossi. il Dolomiti vertelt over de Valley: bij Mani al Cielo krijgt een medewerkster haar hele salaris in bitcoin.77€ 1.059113.323 sat
mei 2017De grootste demo ter wereld. Tussen april 2017 en november 2018 houdt Nicola Vaccari zestien van de bijeenkomsten waarvan de slides bewaard zijn. De volledige ronde telt 47 bijeenkomsten in 26 steden.75€ 1.66771.968 sat
In 2017, bij 2.000 euro25% om het te vieren. Bitcoin bereikt 2.000 euro en de barman van Mani al Cielo geeft 25% korting. Ze zeggen hem dat het te veel is. In de zaak staat ook een bitcoinautomaat, en een paar klanten doorzien de truc.66€ 2.33151.491 sat
juli 2017De schoolkantine haalt de krant. L'Adige van 23 juli, pagina 33: de schoolkantine betaal je in bitcoin.92€ 2.16755.373 sat
augustus 2017Het netwerk splitst zich. Wie grotere blokken wil, vertrekt met een andere munt, en SegWit wordt geactiveerd. Wie ongelijk had, zegt Amadori, financierde wie gelijk had.112€ 3.22937.169 sat
september 2017De schoolkantine van 11.107 leerlingen. De Comunità della Vallagarina schrijft de ouders dat de schoolkantine in bitcoin kan worden opgewaardeerd: zo'n 900.000 maaltijdbonnen per jaar. Voor il Dolomiti is het de eerste openbare dienst in Italië die zo te betalen is.111€ 3.43634.923 sat
oktober 2017Panorama op de cover. Op 26 oktober zet Panorama Bitcoin op de cover en wijdt een pagina aan “Rovereto, la Bit Valley”.136€ 4.49626.688 sat
november 2017Motie nr. 174. Op 7 november neemt de Provinciale Raad van Trente haar aan: één stem tegen, vier onthoudingen. Het is ook de top van het register, 139 betalingen in een maand.139€ 6.51418.422 sat
december 2017De winkel in via Rialto. Op 5 december beschrijft Wired de eerste winkel in Italië waar je binnenloopt om bitcoin te kopen: de Comproeuro, in Rovereto. Het netwerk zit intussen verstopt.132€ 12.5409.569 sat
januari 2018Zestig, na honderdtweeëndertig. De winkel ging open met een verstopt netwerk: in januari telt het register minder dan de helft van december, en intussen daalt de koers. De les komt meteen.60€ 10.70911.206 sat
februari 2018De Valley in het parlement. Op 14 februari, in Palazzo San Macuto, vertellen Amadori, Sannino en Vaccari over werknemers en leveranciers die in bitcoin worden betaald. Dezelfde datum draagt de reportage van Le Iene.74€ 7.60415.782 sat
maart 2018Real Users. Op 16 maart publiceert Bitcoin Magazine de reportage van Aaron van Wirdum. Hij begint in de Comproeuro: een man heeft 80 kilometer gereden en stopt briefjes van 50 euro in de automaat.78€ 7.38716.244 sat
april 2018De tweede Comproeuro. Op 7 april, in corso Vittorio Emanuele 23 in Pordenone, wordt om 18.00 uur het lint doorgeknipt. Daarna volgen Lignano Pineta en Bologna.66€ 6.49118.487 sat
Februari-mei 2018Een antropoloog in Rovereto. Tussen februari en mei bestudeert Giovanni Daniele Starita, student in Utrecht, de Valley in het veld. Zijn eerste gesprek met Amadori kost “een aantal biertjes”.98€ 7.16716.743 sat
juni 2018Lightning aan de toonbank. Begin juni zet inbitcoin zijn eerste Lightning-node aan bij Mani al Cielo. De ontwikkelaars van RGB betalen vanuit de tuin, ieder met een andere wallet.102€ 5.83220.577 sat
juli 2018Tegenover de sceptici. Amadori en Giacomo Zucco zijn te gast bij High on Subversion in Fabrica, het centrum onder leiding van Oliviero Toscani, voor een publiek van sceptici en nieuwsgierigen.117€ 6.07019.769 sat
augustus 2018307 keer dood. Op 15 augustus vertelt Il Fatto Quotidiano over wie er in Rovereto blijft. De dag ervoor is een bitcoin gezakt tot 5.960 dollar, en Bitcoin Obituaries heeft 307 overlijdensberichten geteld.50€ 5.80620.670 sat
september 2018“Pagamento bitcoin”. Op 14 september schrijft de kassabon van Mani al Cielo het zo, met de wisselkoers van het moment. In Bologna opent de winkel aan viale Silvani, en de stad noemt zich de eerste Bitcoin City van Italië.98€ 5.66421.185 sat
oktober 2018Drie bijeenkomsten in drie dagen. Op 24, 25 en 26 oktober: Bologna, Pordenone, Reggio Emilia. Op de 3e was in Bologna de eerste inbitcoin-transactie in de stad, in de Lime Bar. Het is het jaar met de meeste actieve rekeningen: 48.117€ 5.65021.238 sat
november 2018Terraforming. Het project wil Bitcoin bewoonbaar maken: drinken, eten, de huur betalen, tanken. In november publiceert inbitcoin de scriptie van Starita.97€ 4.82624.865 sat
december 2018De etalages bij Striscia. Op 1 december belanden de etalages van de Valley bij Striscia la Notizia. Dezelfde maand verschijnt Lighter, de eerste opensourcesoftware van inbitcoin.50€ 3.26736.732 sat
januari 2019Om 19.15 uur. Tien jaar na het genesisblok, afspraak bij Mani al Cielo om te ontkurken op het exacte tijdstip van het eerste blok. Er zijn afspraken in veertien andere steden.43€ 3.23237.125 sat
maart 2019De technologie in gebruik. Op 12 maart vat inbitcoin zichzelf zo samen bij Trentino Sviluppo: de Valley als laboratorium, en een team dat gebruikt wat het schrijft.57€ 3.49034.388 sat
In 2019Bitcoin Beach. In El Salvador ontstaat Bitcoin Beach. In Rovereto is het register intussen al vier jaar oud.82€ 8.25514.536 sat
Voor covidUit het publiek. Op een Festival dell'Economia in Trente legt een deskundige vanaf het podium uit dat cryptovaluta niet worden gebruikt. Iemand steekt zijn hand op.58€ 7.55815.878 sat
april 2020Twee betalingen. Italië zit in lockdown en het register telt twee betalingen: weinig, maar de maand blijft niet leeg.2€ 6.58718.219 sat
2020-21Lightning in test. De betaalterminal met Lightning draait in test bij krantenwinkels en tabakszaken, bars, een ijssalon, een piadineria, een kapper, een restaurant.28€ 17.8056.740 sat
Na covidDe startup houdt op. Na covid houdt de startup van de ontwikkelaars op: sommigen werken nog, anderen doen het rustig aan.24€ 28.4364.220 sat
april 2021Le Iene, drie jaar later. Op 13 april komen Le Iene terug naar Rovereto en vragen wat de grootste verandering is geweest. De houding van de mensen, krijgen ze als antwoord.8€ 47.8322.509 sat
juni 2021Wettig betaalmiddel, elders. El Salvador maakt er wettig betaalmiddel van. Bij Mani al Cielo in Rovereto wordt er al zes jaar mee betaald.18€ 29.8124.025 sat
Rond 2021De schoolkantines stoppen. De betalingen van de overheid worden gecentraliseerd, en de regio kan geen bitcoin meer accepteren zonder via Rome te gaan. De precieze datum verschilt tussen de interviews.44€ 28.9474.145 sat
november 2021De stad van Bitcoin. Rai Re Start kopt: “Rovereto, de stad van Bitcoin”.16€ 53.3362.250 sat
december 2021De eerste Lightning-betaling in het register. De eerste Lightning-betaling die erin staat, is van 1 december 2021. Die van 2018 draaiden op systemen die later uit gebruik zijn genomen: in het register is er geen spoor van over.19€ 43.9412.731 sat
maart 2022Het Plan ₿ van Lugano. Op 3 maart vertelt Bitcoin Magazine over Lugano, dat van Bitcoin wettig betaalmiddel wil maken. Daar begint het van bovenaf, met de gemeente. Hier begon het aan de toonbank.7€ 38.0423.154 sat
juni 2022Op zoek naar een probleem. Op TEDxBelluno vertelt Amadori wat hij van zijn baas te horen kreeg, de eerste keer dat hij hem over Bitcoin vertelde.8€ 23.3895.131 sat
In 2022Het laagste punt. In 2022 zijn er zestien actieve rekeningen en 126 betalingen, het laagste punt sinds 2016.4€ 16.0167.492 sat
januari 2023Maar één. Januari 2023 telt één betaling. Het is de laagste maand van de reeks, en de reeks breekt niet.1€ 18.5946.454 sat
september 2023Coletti door Rovereto. Paolo Coletti betaalt met zijn telefoon in bars, winkels, de tabakszaak en bij de kapper. De maand telt 56 betalingen, bijna allemaal met Lightning.56€ 24.5834.881 sat
maart 2024Lightningberg. 67 betalingen in een maand, 65 met Lightning: de hoogste maand sinds het bestaat. Een telefoon en een QR-code zijn genoeg, en het gemiddelde bonnetje is 13 euro.67€ 62.0161.935 sat
september 2024Farida Nabourema in de winkel. Op 7 september, extra openstelling: de activiste uit Togo komt in via Rialto praten over Bitcoin en mensenrechten.37€ 54.1822.215 sat
oktober 2024Dit is geen bitcoin. Een advertentiepagina van de Comproeuro: een gouden munt en daaronder een vraag. Wil je weten waarom?38€ 59.9582.001 sat
februari 2025Cinco Días in Rovereto. De Spaanse economische krant wijdt een reportage aan de stad: 31 winkels van de ruim 950 in Italië volgens Quibitcoin, de hoogste concentratie van het land.22€ 92.0961.303 sat
mei 2025Op de oude manier. Amadori vertelt de zin die de verandering meet: een gewone winkelier die de vorige manier de oude noemt.50€ 91.5871.310 sat
september 2025Bitcoin in de sporthal. De Comproeuro sponsort Olympia Rovereto, zaalvoetbal in de Serie A2 Élite, en vanaf 27 september betaal je in de bar van het PalaMarchetti in bitcoin.34€ 96.3521.245 sat
oktober 2025Op het podium. Op 4 oktober staat “Bitcoin Economy” op het Wired Next Fest, in Palazzo del Bene. Op de 16e spreekt Amadori voor ondernemers en accountants op ImpAct, in Padua.41€ 98.1601.222 sat
november 2025Hij bewaart niets van niemand. De winkel in via Rialto heeft nooit de euro's of de bitcoin van klanten in bewaring gehad. Amadori legt met een grap uit waarom.15€ 83.7981.432 sat
december 2025Via Rialto stopt met wisselen. Door de Europese MiCA-verordening (MiCAR) stopt de winkel met rechtstreeks kopen en verkopen, en tot 27 november 2026 geeft hij informatie.21€ 75.9771.579 sat
april 2026Koop ze nooit en accepteer ze nooit!. Een flyer somt beschuldigingen op die uiteindelijk een ander doelwit blijken te hebben.17€ 62.8441.909 sat
mei 2026Zaterdag 23. 38 van de 57 betalingen van de maand vallen op één dag: de Pizza Day in Rimini.57€ 66.8791.794 sat
juli 2026De vergunning. Sinds 1 juli mag alleen wie een MiCAR-vergunning heeft diensten rond bitcoin aanbieden, en de winkel in via Rialto heeft die niet kunnen krijgen. In Rovereto begint intussen een koffiezaak bitcoin te accepteren.15€ 55.8072.150 sat
augustus 2026Gesloten voor de beschermheilige. De winkel hangt een bericht op, zoals elke winkel in de stad.19€ 59.4872.017 sat
oktober 2026Het einde moet nog geschreven worden. Honderdzesentwintig maanden achter elkaar met minstens één betaling aan de kassa. In Rovereto wordt gewoon doorbetaald, bijna altijd met Lightning.13€ 73.7531.627 sat

Luister naar de Valley De kroniek, met de voetnoten Alle cijfers van het register Gezegd aan de toonbank