Rovereto, donderdag 19 november 2026 · Jaargang XIII, nr. 323
nl
Bitcoin Valley
InhoudSluiten

Berichten uit het dal waar je met bitcoin betaalt.

Leren · Les 8 van 8 · Eenvoudige versie

De bezwaren

Elf dingen die je in de winkel hoort, met ons antwoord.

“Het is speelgoed”

Toen de tekstverwerker kwam, keek een typist met twintig jaar ervaring er vanaf zijn goed geoliede schrijfmachine op neer: de printer liep vast, en het laatste woord verbeteren was alleen iets voor beginners. Voor de eerste auto's eiste de wet in Engeland iemand met een rood vlaggetje die je komst aankondigde.1 Voor experts lijkt het nieuwe vaak speelgoed.

De tekenen van de volgende grote vernieuwing, zoals we ze in 2022 in Belluno op een rij zetten: het zal waanzinnig lijken, het zal speelgoed lijken, de alternatieven zullen beter lijken, het zal een oplossing lijken die een probleem zoekt, en de experts zullen het niet herkennen.

“Over twee jaar bestaat het niet meer”

Dat heet het Lindy-effect: hoe langer iets al bestaat, hoe langer je verwacht dat het blijft bestaan. Toen Amadori er voor het eerst over sprak, zeiden ze hem dat Bitcoin al twee jaar bestond en over twee jaar verdwenen zou zijn. In 2022 konden ze hetzelfde zeggen met dertien in plaats van twee.2

“Het is een zeepbel, net als de tulpen”

De tulpenmanie duurde één winter, in 1637, en was kleiner dan de legende vertelt. Bitcoin draait al zeventien jaar, en zijn gemiddelde koers over de laatste vijf jaar is praktisch nooit gedaald sinds die berekend kan worden, in 2015: van ongeveer 200 naar ongeveer 59.000 dollar.3 Het verhaal van de tulpen zet de twee geschiedenissen naast elkaar.

“Ze maken wel een betere”

Hoeveel internetten ken je? Er waren veel protocollen om netwerken te verbinden, er is er één overgebleven, en al twintig jaar is het moeilijk om van versie 4 naar 6 over te gaan.4 Over de beloften van de smart contracts zegt Amadori: “Dat is als water en hop aanbieden aan iemand die nog nooit bier heeft geproefd en hem vertellen dat het bier is.”5 Hoe het met de andere is afgelopen, en hoe we ze noemen: de pagina over altcoins.

“Het is te ingewikkeld”

Op een van de eerste conferenties in Trentino, voor een groep jonge ondernemers uit de techsector, was degene die het meest begreep en de beste vragen stelde een meneer van 84 die geen informaticus was: hij had al ervaring met zeldzame dingen, vertelt Amadori.6 Het idee begrijpen kan iedereen. Zelf een sleutel bewaren vraagt wat zorg, en de les over bewaren legt uit hoe.

“Er staat niets achter”

Achter de euro of de dollar ook niet: sinds 1971 staat er geen goud meer achter, zoals les 2 vertelt.7 Geld is waard wat het kan: lang meegaan, deelbaar zijn, van hand tot hand gaan, niet naar believen gemaakt worden. Bitcoin doet dat met regels die iedereen kan controleren. En je hoeft er geen hele te kopen: hij is deelbaar in honderd miljoen satoshi's, en je begint met een paar euro.

“Het is een ponzifraude”

In een ponzifraude belooft iemand een rendement en betaalt hij de oude deelnemers met het geld van de nieuwe.8 In Bitcoin belooft niemand iemand iets: er is geen beheerder, de code is openbaar en de berekeningen controleer je zelf. Wie drie procent per maand belooft, is iemand anders, en die vind je in de les over oplichting.

“Criminelen gebruiken het”

Contant geld ook, al altijd. In 2024 ontvingen adressen die aan illegale activiteiten verbonden zijn 0,14% van wat er over de blockchains ging, volgens Chainalysis.9 Een openbaar grootboek is een slechte plek om je te verstoppen: elke betaling blijft voor altijd geschreven staan.

“Het verbruikt te veel energie”

Het verbruikt energie, zeker: de pijltjes kosten elektriciteit, en daar komt de veiligheid vandaan. Ons antwoord is een ander: de miners gaan naar waar energie over is, “niet omdat ze een groen hart hebben”, maar omdat ze daar weinig kost.10 In Trentino, vertelt Amadori, zijn stilgelegde waterkrachtprojecten weer opgestart omdat het mining de terugverdientijd van de investering verkortte.11 In december 2021 besloot de gemeente Borgo d'Anaunia, in het Val di Non, een mining farm onder te brengen in haar centrale aan de beek Novella: twintig machines naast een turbine van 476 kW.12 De rest staat op de pagina over mining. Ons bordje in de etalage citeert Cambridge: 52,4% van de elektriciteit voor mining komt uit duurzame bronnen, 42,6% hernieuwbaar en 9,8% kernenergie; in 2022 was het 37,6%. In totaal gaat het om ongeveer 138 TWh per jaar, rond 0,5% van de elektriciteit van de wereld: dat is de prijs van een grootboek dat niemand kan uitzetten of vervalsen.13

Bordje: Bitcoin is schone energie, met het cijfer van 52,4% in een voetnoot
Etalagebordje, met het cijfer in de voetnoot onderaan.

Op onze bijeenkomsten over mining waren er vier variabelen. Twee kan de miner voorspellen: wat de energie kost en wat de machine oplevert. Twee niet: de moeilijkheidsgraad, die van alle anderen afhangt, en de koers. Daarom zoekt hij de goedkoopste energie: dat is de knop die hij echt in handen heeft.

Voorspelbaar

Energiewat de kilowattuur kost
Technologiewat de machine oplevert

Onvoorspelbaar

Moeilijkheidsgraadhangt van alle anderen af
Waardede koers van bitcoin
De vier variabelen van het mining, van een bijeenkomst in Taranto, juni 2023.

“De kwantumcomputer gaat het kraken”

Een kwantumcomputer die de handtekeningen van Bitcoin kan kraken, bestaat vandaag niet. En Bitcoin wordt bijgewerkt: de regels veranderen als het netwerk het eens is, en dat is al gebeurd met SegWit in 2017 en met Taproot in 2021. De eerste stap naar adressen die bestand zijn tegen kwantumcomputers, BIP 360, is in februari 2026 in het archief van de voorstellen opgenomen.14

“Je kunt vals spelen”

De klassieke angst is de dubbele uitgave: twee keer betalen met dezelfde bitcoins, door misbruik te maken van wie niet op de bevestiging wacht. De groep mensen die dat kan, zegt Amadori, valt niet samen met wie het aandurft een boze barman onder ogen te komen.15 Dat geldt in een bar waar ze je kennen. Bij hoge bedragen en onbekenden wacht je de bevestigingen af, en het bedrog dat je hier ziet, is dat uit de vorige les.

Hier staat een experiment: de berekening uit hoofdstuk 11 van de tekst van Satoshi. Met 10% van de rekenkracht en 6 bevestigingen lukt het een valsspeler ongeveer twee keer op tienduizend. Je hebt JavaScript nodig; de les is ook zonder compleet.

Op een flyer van ons uit 2026 stond een lijstje:

Koop het nooit en accepteer het nooit! Het wordt gebruikt om terrorisme en oorlogen te financieren. Het wordt gebruikt om illegaal geld wit te wassen. Je koopt er drugs en gesmokkelde wapens mee. Het systeem verbruikt enorme hoeveelheden energie. Het wordt voortdurend gebruikt om je op te lichten. Het wordt door de markt gemanipuleerd. Het heeft geen enkele intrinsieke waarde. Het wordt bestuurd door ondoorzichtige systemen. Je raakt het kwijt als je het aan de verkeerde bedrijven of personen toevertrouwt. Je weet niet wat je er over een jaar mee kunt kopen.

Nee, het ging niet over Bitcoin, maar over het geldsysteem dat je elke dag gebruikt: hetzelfde dat alles steeds duurder maakt.16

Drie vragen

Die krijg je in de winkel. Probeer te antwoorden en klap dan open.

“Verbruikt het te veel energie?”

Het verbruikt energie, en daar komt de veiligheid vandaan. De miners gaan naar waar energie weinig kost, vaak waar ze over is. Volgens Cambridge komt meer dan de helft van de elektriciteit die ze gebruiken uit duurzame bronnen.

“Kun je twee keer betalen met dezelfde bitcoins?”

Voor een koffie in een bar waar ze je kennen, is het risico klein; bij hoge bedragen en onbekenden wacht je de bevestigingen af.

“Maken ze wel een betere?”

Van de protocollen om netwerken te verbinden is er maar één overgebleven. Een netwerk is nuttig waar iedereen al is.

Tot slot een verhaal: de tulpen Alle lessen


  1. Amadori bij TEDxBelluno, 2022, min. 2 en min. 3. ↩

  2. Amadori bij TEDxBelluno, 2022, min. 12. ↩

  3. Onze berekening van 11 november 2026 op basis van de gemiddelde dagkoers in dollars die blockchain.com publiceert, vanaf 2010: voor elke dag het gemiddelde van de vijf voorafgaande jaren, vanaf 17 augustus 2015: sindsdien is het praktisch nooit gedaald. De tulpenmanie: Anne Goldgar, Tulipmania, University of Chicago Press, 2007. ↩

  4. Amadori bij Interlogica, 2017, min. 1 en bij luogocomune2, 2022, min. 41. ↩

  5. Amadori bij Sicurezza Bitcoin, 2025, min. 23. ↩

  6. Amadori bij Sicurezza Bitcoin, 2025, min. 4. Zijn eigen verhaal. ↩

  7. Federal Reserve History, “Nixon Ends Convertibility of U.S. Dollars to Gold and Announces Wage/Price Controls”: de avond van 15 augustus 1971. ↩

  8. SEC, investor.gov, “Ponzi Scheme”. ↩

  9. Chainalysis, 2025 Crypto Crime Trends, 15 januari 2025: het illegale aandeel van het volume dat het bedrijf kan toewijzen, daalde naar 0,14% in 2024, van 0,61% in 2023. Het cijfer gaat over alle cryptovaluta, niet alleen over bitcoin. ↩

  10. Media Pluralisti, 2025, min. 48. ↩

  11. La Miniera, 2022, min. 63. Zijn eigen verhaal. ↩

  12. Criptovalute: in Val di Non la prima centrale idroelettrica per il mining, Punto Informatico, 18 januari 2022. ↩

  13. Cambridge Centre for Alternative Finance, Cambridge Digital Mining Industry Report, 28 april 2025: onderzoek onder 49 miningbedrijven, goed voor 48% van de wereldwijde activiteit. ↩

  14. BIP 360, voorstel van Hunter Beast, Ethan Heilman en Isabel Foxen Duke, als concept opgenomen in februari 2026: Bitcoin Magazine. SegWit werd geactiveerd in augustus 2017, Taproot in november 2021. ↩

  15. Amadori bij Bcaucus, 2023, min. 9. ↩

  16. Flyer van de winkel in via Rialto, april 2026, in het archief van de winkel. ↩