De fiscus in de winkel
Een overzicht om te printen en mee te nemen naar je boekhouder. Wat de Italiaanse regels in 2026 zeggen over een betaling in bitcoin, waar twijfels blijven, wat je moet bewaren.
Concept in herziening. We hebben het geschreven op basis van de officiële bronnen en de openbare artikelen van Stefano Capaccioli, een belastingadviseur die zich al meer dan tien jaar met cryptoactiva bezighoudt, onderaan geciteerd. Het is geen advies. Bijgewerkt tot 12 november 2026.
In één regel De prijs blijft in euro. Bitcoin is het middel waarmee de klant betaalt: voor de fiscus geldt de ontvangst voor de tegenwaarde in euro op het moment van de betaling, en daar begint al de rest.
Vóór de regel, de techniek
Een wallet is geen bankrekening en bitcoin is geen vreemde valuta: het is een rekeneenheid in een openbaar grootboek, die je met een sleutel verplaatst. De wallet is een sleutelbos, geen portemonnee. Capaccioli herhaalt het al jaren, en hier ontstaan veel misverstanden: als je redeneert naar analogie met de bank of met de dollar, erft elke volgende stap de fout.1
Voor een winkel is het praktische gevolg één ding: wat je ontvangt, moet je in euro boeken, tegen de koers van dat moment, en documenteren.
1. De opbrengst
Zeker. De ontvangen bitcoin komt in de boekhouding tegen de normale waarde in euro, tegen de koers van de dag van de verrichting.2 Voor de koers vindt de Agenzia delle Entrate, de Italiaanse belastingdienst, de gemiddelde waarde van de dag redelijk op het platform dat de wallet van de winkel beheert.
Voorbeeld. Een espresso aan de bar kost € 1,20, inclusief 10% btw. Bij een bitcoin van € 69.800 betaalt de klant 1.719 satoshi's. De opbrengst is € 1,20: € 1,09 belastbaar en € 0,11 btw. Of de satoshi's morgen meer of minder waard zijn, verandert de kassabon van vandaag niet.
Onzeker. Met een eigen wallet, zonder een “platform” dat de gemiddelde waarde van de dag publiceert, moet je de bron van de koers kiezen. Het voorzichtige advies is er één te kiezen, gedocumenteerd, en altijd die te gebruiken. De bronnen kies je zelf, in de instellingen van je kassa, onder “Geavanceerd”, uit de bronnen die de community opsomt, en de keuze geldt ook voor de kassa's van wie met je meewerkt. De kassa berekent de koers op het moment van elke verkoop, met de bronnen waar ze hem vandaan heeft, en het kassabestand vermeldt hem regel voor regel.
2. De btw en de kassabon
Zeker. Betalen in bitcoin verandert de btw niet: je past het tarief van het goed of de dienst toe op de tegenwaarde in euro.2 Het omwisselen tussen euro en bitcoin is op zich vrijgesteld van btw: dat besliste het Hof van Justitie van de Europese Unie in 2015, in het arrest-Hedqvist.
De kassabon sla je aan zoals altijd, in euro, op het moment van de verkoop.
Onzeker, en het is het meest praktische punt. Op het documento commerciale, de Italiaanse elektronische kassabon, zijn de voorziene betaalwijzen contant, elektronisch, ticket en niet betaald: bitcoin wordt niet genoemd.3 Naar analogie met overboekingen en apps lijkt “elektronisch” de voorzichtigste keuze, maar er is geen officiële bron. Sinds 2026 is er ook de verplichting om elk middel waarmee je elektronisch betalingen ontvangt, te koppelen aan de registratore telematico, de kassa die de ontvangsten naar de belastingdienst stuurt: of en hoe dat geldt voor een bitcoinkassa, is niet opgehelderd. Dat zijn de twee vragen die je als eerste aan je boekhouder stelt.
3. Als je de bitcoins houdt
Zeker. Waardeschommelingen aan het eind van het jaar tellen niet mee voor IRES en IRAP, de vennootschapsbelasting en de regionale bedrijfsbelasting, niet naar boven en niet naar beneden.2 Wat telt, is de realisatie: als je de bitcoins in euro omwisselt, of ermee betaalt, komt het verschil tussen de waarde bij ontvangst en de waarde bij vertrek in het bedrijfsinkomen.
In de jaarrekening zijn bitcoins immateriële activa, geen liquide middelen: bij de vaste activa als je ze lang houdt, tegen kostprijs en zonder afschrijving; bij de voorraden als ze bestemd zijn om te worden verkocht.4 Het is een overzicht van de OIC en de Agenzia van juli 2026, en het spreekt de oude praktijk tegen om ze te waarderen tegen de koers aan het eind van het jaar, als een valuta.
Onzeker. Voor het forfaitaire stelsel (regime forfettario) en voor wie een vereenvoudigde boekhouding voert, hebben we geen specifieke bronnen gevonden.
4. Als het geld terug moet
Een betaling in bitcoin draait zichzelf niet terug: de terugbetaling is een nieuwe betaling, van jouw wallet naar die van de klant.
Onzeker. Er is geen bron die het behandelt. De redelijke weg is het eurobedrag van de oorspronkelijke kassabon als referentie te nemen, niet hetzelfde aantal satoshi's, en de terugbetaling te documenteren met datum, bedrag en koers. Hoe je dat aan de kassa doet, stap voor stap, legt Achter de toonbank uit. In de geschiedenis van de kassa heeft elke verkoop het bedrag, de satoshi's en de koers om van uit te gaan.
5. Leveranciers en werknemers
Zeker. Een leverancier in bitcoin betalen is een realisatie: het verschil tussen de waarde van de gegeven bitcoins en hun boekwaarde komt in het inkomen. De leverancier factureert in euro, met btw over de tegenwaarde.2 Een deel van het loon in bitcoin is inkomen uit loondienst tegen de normale waarde, met inhoudingen; het is alleen vrijgesteld binnen de drempel voor fringe benefits, € 1.000, of € 2.000 met kinderen ten laste, voor 2025-2027.
Onzeker. De arbeidsrechtelijke aspecten, zoals de minimumlonen van de cao's die in euro zijn uitgedrukt.
6. Witwasbestrijding, MiCAR, DAC8
De MiCA-verordening (MiCAR) en de verplichtingen tegen witwassen gelden voor wie namens anderen diensten met bitcoin verleent. Wie bitcoin accepteert om zijn eigen goederen te verkopen, hoort daar niet bij: dat is een afleiding uit de definitie, we hebben geen bron gevonden die het uitdrukkelijk zegt.
Sinds 2026 melden de aanbieders, met de DAC8-richtlijn, de verrichtingen van hun klanten aan de Agenzia: als je de bitcoins via een platform in euro omwisselt, komen die gegevens bij de fiscus terecht.5
7. De eigenaar, voor zichzelf
Als je de bitcoins als persoon houdt of uitgeeft, en niet als onderneming, gelden er andere regels. Sinds 1 januari 2026 worden meerwaarden belast tegen 33%. Sinds 2025 is er geen vrijstelling van € 2.000 meer: ook een koffie die je in bitcoin betaalt, is een vervreemding, en als er een meerwaarde is, geeft degene die betaalt die aan.
Wie bitcoins bezit, vult het RW-deel van de aangifte in en betaalt de vermogensbelasting, 0,2%, als geen enkele tussenpersoon de zegelbelasting toepast.6 Capaccioli vindt de 33% discriminerend en heeft betoogd dat voor 2023 en 2024 het juiste tarief 12,5% was; de Agenzia past 26% toe.7
Wat je bewaart
Voor elke maand:
- de lijst met verkopen van de kassa, met datum, tijd en bedrag in euro;
- voor elke verkoop de ontvangen satoshi's en de gebruikte koers;
- het overzicht van je wallet, met dezelfde ontvangsten;
- de terugbetalingen, met datum, bedrag en koers;
- elke omwisseling naar euro: datum, verkochte satoshi's, ontvangen euro's, platform.
De eerste twee levert de kassa, op je telefoon: vanuit de geschiedenis download je een csv-bestand, voor één maand of voor alles, met datum en tijd, bedrag in euro, status, betaalwijze, ontvangen satoshi's en koers van elke verkoop, verlopen verkopen inbegrepen. Het bestand vervangt het register van de ontvangsten niet. Als je kassa's hebt voor wie met je meewerkt, geven die je aan het eind van de dienst de versleutelde kopie van hun geschiedenis, die je in je eigen kassa importeert, en het bestand zegt van welke kassa elke verkoop kwam. De verkopen blijven alleen op de telefoon en in de kopieën die je downloadt: de site ziet ze niet, dus bewaar de kopieën zelf. De rest bewaart je wallet. Bewaar alles zoals je je ontvangstenadministratie bewaart, zo lang als je boekhouder aangeeft.
Voor elke dag is er ook “Dag afsluiten”, de afsluitbon van de kassa. Die helpt om de boekhouding bij te houden, maar is geen fiscaal document en vervangt niets: de kassabon sla je aan zoals altijd. Hij zegt hoeveel er is binnengekomen in euro en in satoshi's, per betaalwijze, en welke verkopen je in de wallet moet controleren: die met de hand als betaald gemarkeerd zijn en die van de kassa's van je medewerkers die de kassa niet bij de aanbieder heeft kunnen controleren. Hij telt de verkopen op de dag waarop ze aan de kassa zijn begonnen, net als het bestand; de bedragen zijn de prijzen van de verkopen, de satoshi's die van het betaalverzoek (Lightning-factuur). Tot 5 uur 's ochtends hoort een verkoop nog bij de vorige dag.8
De vragen voor je boekhouder
- Met welke betaalwijze registreer ik een betaling in bitcoin op het documento commerciale?
- Moet mijn bitcoinkassa gekoppeld worden aan de registratore telematico?
- Welke koersbron gebruiken we, en hoe documenteer ik die?
- Als ik de bitcoins houd: vaste activa of voorraden, in mijn jaarrekening of in mijn boekhouding?
- Wat verandert er met mijn stelsel, forfaitair of vereenvoudigd?
-
Coinlex, met als eerste ondertekenaar Stefano Capaccioli, reactie op de consultatie over de conceptcirculaire, 30 juni 2023; de sleutelbos staat in zijn slides uit 2022. Al in 2015 zei een artikel dat Massimo Chiriatti met hem schreef, dat de winkelier gewoon factureert en dat alleen het gerealiseerde telt: “Vuoi usare i bitcoin? Ecco cosa ne pensa il Fisco in Italia e in Europa”, Econopoly, 1 september 2015. ↩
-
Agenzia delle Entrate, circulaire 30/E van 27 oktober 2023, § 2.2, § 3.5 en § 3.7.1.1; art. 9 en art. 110 lid 3-bis van de TUIR. Vanaf 2027 verandert de nieuwe TUIR (D.Lgs. 117/2026) de nummering van de artikelen. ↩↩↩↩
-
Agenzia delle Entrate, FAQ over de koppeling tussen betaalterminal en registratore telematico, 25 maart 2026. ↩
-
OIC en Agenzia delle Entrate, overzicht over de boekhoudkundige verwerking van cryptovaluta, juli 2026. ↩
-
D.Lgs. 194/2025, dat de DAC8-richtlijn omzet; eerste melding van de aanbieders uiterlijk op 30 juni 2027. ↩
-
Wet 207/2024, leden 23-29; wet 199/2025, lid 28. ↩
-
Consiglio nazionale dei dottori commercialisti, commissie onder voorzitterschap van Capaccioli, document van 21 maart 2025; Econopoly, 31 oktober 2024. ↩
-
Bitmentor, “History and day closing” (
docs/features/end-of-day.md) enstatic/register-book.js, in de repository van bitmentor. Gelezen op 12 november 2026. ↩