Bitcoin eenvoudig uitgelegd
Korte zinnen, eenvoudige woorden, één ding tegelijk. Voor beginners, voor opa's en oma's, voor jongeren, voor wie Nederlands leert.
Marco Amadori noemde het “Overgrootmoeder Friendly”: als overgrootmoeder het begrijpt, begrijpt iedereen het.1 Elk deel zegt hetzelfde als een les. Wil je meer weten, dan staat onderaan de link naar de hele les.
1. Wat is Bitcoin
Bitcoin is geld dat alleen op internet bestaat.
Er zijn geen munten of bankbiljetten van Bitcoin. De gouden munt op de foto's is speelgoed.
Elke betaling wordt in een groot openbaar schrift geschreven. Dat schrift heet het grootboek, of blockchain.
Het schrift is gekopieerd op heel veel computers, over de hele wereld. Niemand kan het in zijn eentje veranderen.
Er zijn weinig bitcoins: hooguit 21 miljoen.
Een bitcoin kun je in heel kleine stukjes verdelen. Het kleinste stukje heet satoshi.
2. Waarom mensen het gebruiken
Met de jaren wordt geld minder waard. Dingen worden steeds duurder. Dat heet inflatie: de prijzen stijgen, en met hetzelfde geld koop je minder.
Bitcoin wordt door niemand gedrukt. De regels zijn voor iedereen hetzelfde, en niemand verandert ze in zijn eentje.
Daarom bewaren sommige mensen er een deel van hun spaargeld in.
Wie in bitcoin spaart, kijkt ver vooruit.
Iedereen komt er op zijn eigen manier bij, en beslist voor zichzelf.
3. De wallet
Om Bitcoin te gebruiken heb je een wallet nodig. De wallet is een app op je telefoon.
Als je de wallet aanmaakt, laat de app je 12 of 24 woorden zien. Dat zijn de herstelwoorden.
Schrijf de woorden op een vel papier. Bewaar het vel op een veilige plek, thuis.
Maak geen foto van de woorden. Vertel ze aan niemand.
Wie je woorden kent, kan je geld pakken.
Niemand die serieus is, zal je ooit om de woorden vragen. Wij niet, de helpdesk niet, de politie niet.
De wallet kies je zelf. Wij hebben er vijf geprobeerd: de hele les helpt je kiezen, met drie vragen.
Probeer het met een paar euro voordat je er geld op zet.
Je krijgt bitcoins cadeau: wat moet je doen De hele les: de eerste wallet
4. Betalen in de winkel
Voor kleine dingen, zoals een koffie, gebruik je Lightning.
De betaling komt in een paar seconden aan en kost heel weinig.
In de winkel gaat het zo:
- De winkelier tikt de prijs in, in euro.
- Op zijn telefoon verschijnt een vierkantje: de QR-code.
- Jij opent de wallet en scant de code.
- Je controleert de prijs en bevestigt.
- Op de telefoon van de winkel verschijnt: betaald.
Een betaling kun je niet terugdraaien. Is er een fout, dan geeft de winkelier je het geld terug met een nieuwe betaling.
Probeer het nu, zonder echt geld: de eerste koffie De hele les: Lightning
5. Voor wie een winkel heeft
De winkelier gebruikt een kassa: dat is een pagina op de telefoon.
Het geld van de klant gaat rechtstreeks naar de wallet van de winkel. De kassa houdt het niet vast. Ook de lijst met verkopen blijft op de telefoon of de computer van de kassa.
De kassabon maak je zoals altijd, in euro.
's Avonds sluit de winkelier de dag af: de kassa zegt hoeveel er is binnengekomen en hoeveel verkopen er waren.
Daarna is het goed om te controleren: de verkopen van de kassa moeten gelijk zijn aan de ontvangsten in de wallet.
Ontbreekt er een ontvangst, dan moet je dat meteen melden.
Voordat de winkel opengaat, kan de winkelier de kassa zonder geld uitproberen: een nepklant betaalt, betaalt niet, zegt dat hij heeft betaald terwijl de kassa nog wacht. Zo leert hij het zonder een echte klant voor zich.
Wie in de winkel werkt, heeft een eigen kassa. Die kan alleen betalingen ontvangen.
Als er iets misgaat, staat er in de ondernemersomgeving een knop: “Klopt er iets niet?”. Die zegt wat je moet doen, en stuurt ons zo nodig het verzoek: we proberen je te helpen, zonder garantie over hoe snel. Hier staat een pagina die elk geval beschrijft.
De eerste dag in de winkel, uur voor uur De hele les: achter de toonbank
6. Bewaren, en nalaten
De telefoon is als de portemonnee in je zak. Daarop houd je weinig geld.
Voor grote bedragen zijn er apparaten die daarvoor gemaakt zijn: de hardwarewallets. Je koopt ze nieuw, bij de fabrikant.
Denk ook aan je familie. Schrijf voor hen op dat je bitcoins hebt, en waar ze de woorden vinden.
Schrijf de woorden niet in je testament: het testament wordt openbaar.
7. Oplichting
Als iemand je opzoekt om je met Bitcoin te laten verdienen, is het oplichting.
Als ze je elke maand een zekere winst beloven, is het oplichting.
Als ze je vragen een programma te installeren “om je te helpen”, is het oplichting.
Als ze je geld vragen om je eigen geld vrij te geven, is het oplichting.
Twijfel je: stop. Stuur geen geld. Vraag het aan iemand die je vertrouwt en die er niets aan verdient.
8. Twijfels
Bitcoin verbruikt veel elektriciteit. Dat klopt. De elektriciteit dient om het veilig te maken.
Veel mensen zeiden dat Bitcoin snel zou verdwijnen. Bitcoin bestaat sinds 2009, en werkt nog steeds, elke dag.
Bitcoin lijkt moeilijk. Om het idee te begrijpen heb je maar een paar minuten nodig. Om je geld goed te bewaren moet je opletten.
Is een woord niet duidelijk? We leggen ze allemaal uit bij de Bitcoinwoorden.
-
Slides van TEDx Belluno, juni 2022, nr. 19. ↩